ท่ามกลางประเพณีสารทเดือนสิบที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน ชุมชนวัดพรหมประดิษฐ์ หรือบ้านพลีควาย อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา ยังคงรักษาเอกลักษณ์การจัดหมฺรับแบบดั้งเดิม ผ่านขบวนแห่ “หมฺรับทูน” ที่สะท้อนทั้งความศรัทธาทางศาสนาและความประณีตของช่างพื้นบ้านภาคใต้
เบื้องหลังการสืบสานประเพณีนี้ คือความมุ่งมั่นของ คณะมโนราห์ประกายศิลป์ เพชรสกุล นาหม่อมที่ร่วมฟื้นฟูการจัดหมฺรับทูนมาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 12 ปี หลังเห็นคุณค่าของรูปแบบประเพณีเก่าที่มีแนวโน้มเลือนหายไปตามกาลเวลา โดยหวังให้คนรุ่นหลังได้รู้จักและร่วมกันรักษามรดกทางวัฒนธรรมของท้องถิ่น
สิ่งที่ทำให้หมฺรับทูนมีความโดดเด่น คือส่วนยอดที่ประดับตกแต่งด้วยลูกปัดแก้วอย่างละเอียดงดงาม หลายชิ้นเป็นงานเก่าที่ค้นพบในพื้นที่และมีอายุประมาณ 60 ปีขึ้นไป ขณะที่บางส่วนเป็นผลงานสร้างใหม่เพื่อรองรับการจัดหมฺรับที่เพิ่มขึ้น แสดงให้เห็นถึงการเชื่อมโยงระหว่างงานฝีมือดั้งเดิมกับการสืบทอดในยุคปัจจุบัน
นอกจากความงามของยอดหมฺรับแล้ว ภายในขบวนยังมี “กระเชอ” เครื่องจักสานพื้นบ้านของชาวปักษ์ใต้ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งภูมิปัญญาที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ ขบวนแห่ครั้งนี้มีกระเชอประมาณ 15–16 ใบ หลายขนาด ทั้งของเก่าที่ได้รับการดูแลรักษา ชิ้นงานที่ซ่อมแซมบูรณะ และผลงานที่สร้างขึ้นใหม่
การนำเครื่องจักสานและองค์ประกอบหมฺรับโบราณกลับมาปรากฏในขบวนแห่ จึงไม่ได้เป็นเพียงการจัดเครื่องประกอบพิธีทำบุญเท่านั้น แต่ยังช่วยบอกเล่าเรื่องราววิถีชีวิตและความสามารถของช่างพื้นบ้านที่สั่งสมความรู้ผ่านกาลเวลา
หมฺรับทูนแห่งบ้านพลีควาย จึงเป็นภาพสะท้อนของความร่วมมือจากคนในชุมชนที่พยายามรักษารากเหง้าของตนเอง ให้ประเพณีสารทเดือนสิบยังคงมีชีวิต ไม่ใช่เพียงความทรงจำจากอดีต แต่เป็นมรดกที่คนรุ่นใหม่สามารถเรียนรู้และส่งต่อได้ในอนาคต
ขอบคุณภาพ/ข่าว กวี บ้านนอก และ คณะมโนราห์ประกายศิลป์ เพชรสกุล นาหม่อม
